Today, as we were traveling to Pasadena, we were listening to Harry Shearer, the host of radio broadcast show called “le Show”, where He prepared a sarcastic presentation of Senator John McCains foreign policy misspeech and Joseph Libermans proposed corrections to Senator.
The interesting part, for me at least, was the ending, where Senator says,–God Bless Armenia.
Why Armenia? Hee Hee… Isn’t it just fun to be Armenian? We are Always useful for Some Body, isn’t it just fun??
“Going once, Going twice, Gone…”–from the shadows of the broken mountains, a flourishing voice says,–You are late.
Լսում եմ Արթուր Մեսչյանի «Հաղորդություն» երաժշտությունն ու խոհում… Լսում եմ նրա պարզ բացահայտումը մի սուտ պատմության մասին, որին շատերն են դեռ հավատում։ Նա ասում է, թե ինչպես ոմանց ցուցմունքով՝ Տերը ծնվեց ախոռում, թլպատվեց ու որդեգրվեց։ Արթուրի ասածը շատ նման է իր տարեկիցների խոսքերին… հորս, ու մորս խոսքերին։ Միշտ անհայտ ու միշտ սպասողական վիճակում են մեր ծնողները։ Ո՞վ բարդեց այս փսորված ծամոնի գունդը մեր ազգի գլխին։ Ես այն գիտեմ, բայց չեմ ասի, քանզի… Քանզի, երբ լսեցի Մեսչիանին ու նրա հարցին, թե «ո՞վ է հնարել այս սուտը», հասկացա, որ սուտը հարցաքննել պետք չէ. այն արդեն բացահայտ է որպես սուտ։ Իսկ երբ սուտը բացահայտված է, ապա բողոքարկումն ու մեղանչանքը զուր են, որովհետեւ ստին կարեկցողն ինքն է դառնում զոհ ու չար գործի բաժնետեր։ Ստին պետք է հիշել որպես մղձավանջ, կամ էլ ընդհանրապես չհիշել։ Ստին պետք է նայել որպես թիթեռ չդարձած չորացած որդի ու երբեք չխառնել ներկա հավատքին ու հույսին։ Սուտը՝ որն ունի քառասուն օրվա կյանք, չի կորցնի իր վավերությունը, երբ այն հիշվի ու վերածնվի։ Իսկ այս ամենը հասկանալու համար, ցավոք, անհավատ մարդիք, պետք է ետ դառնան ու լսեն ստի քազցր լեզվին՝ հայացքը հառած ճպացաց աչքին, որպեսզի տեսնեն, թե ինչ են կորցնում այն պահից սկսած, երբ վերածնում են սուտը՝ կյանքեր ավիրած։
Մի անգամ Պոլսում, հայության շրջանում մի լուր է տարածվում։ Ասում են, թե ով ճաղատ է, բռնում են ու կաշին տիկ անում, որով էլ հետո դհոլ են շինում ու վաճառում հարեւան երկրին՝ Ռուսա–Հայաստանին։ Լուրը հասնում է մի ճաղատ հայի ու տեղի է ունենում այն, ինչին ականատես ենք այսօր, արդեն Պոլսից շատ հեռու՝ Սփյուռքահայերի հակաձուլման տաք գաղութներում. Ճաղատը վերցնում է արծլին ու կտրում գլխի փայլուն կաշին, որից առաջ էլ նախանձաբար կրկնում,–Ո՛չ ինձ, ո՛չ էլ քեզ։
Հիշում եմ մեր դպրոցը միջնակարգ, որի աջափնյա պահեստային մասում ժամանակին կոմունիստական դրոշներն ու կարգախոսերն էին պահվում։ Հենց այդ նույն դփրոցի պահեստում էլ բնակվում էին մի ընտանիք, ովքեր գաղթել էին 1988ին Սումգայիթից, հայկական երկրորդ ջարդերի ժամանակ։
Հիշում եմ ընտանիքի խեղճ վիճակը, որն այսօր միտքս եկավ եւ որն էլ դարձավ օրագրիս այսօրվա գրառումը։ ԵՎ հարցնելով ինքս ինձ, թե ինչու՞ էին նրանց բնակեցրել այդպիսի վայրում, նույն վայրում որտեղ ամեն առավոտ սիստեմատիկորեն դպրոց էին հաճախում կոմունիզմից հագեցած եւ կապիտալիզմին լավատեսությամբ լցված երիտասարդ աշակերտները։ Արդոք այդքան կարեւոր էր նոր աշխարհաքաղաքական կյանք մտած երիտասարդ սերնդին դաստիրակել՝ բացեիբաց ներկայացնելով ազգի հանդեպ վարված բռնությունների հետեւանքները։
Կարծում եմ թե սա [մութ տարիների քաղաքականության] մի մասն էր, որի ցավալի հուշերը, հստակ կարող եմ ասել՝ տհաճ զգացմունք են թողնում ծնողներիս երազանքի՝ Հայաստանի անկախացման հանդեպ։ Բայց արդյո՞ք սա էր երազանքի իրականացումը, թե սա պարզապես խաբկանքի մի նոր հայելի էր՝ ժողովրդներին քարուքանդ անելու եւ ահ ու սարսափի մեջ պահելու համար։
ԵՎ հիմա, երբ ամեն ինչ հասնում է [ժողովրդավարության] մակարդակին, ավելի ու ավելի է բացահայտվում աշխհարի ապագան։ Քաղաքականությունը համարելով միակ փրկություն, անքաղաքավարություն վայելող քաղաքական գործիչները արդեն իրենց իրական դեմքով հանդես գալով քաղաքացիների շրջաններում, իրենց երազանքները ներկայացնելով փորձում են պղտորել, Աստծու տված երբեմնի երկընտրությունը՝ ապրելու Եդեմական այգում, կամ հեռանալու այնտեղից՝ ուտելով արգելված պտուղը, այն հեռատեսորեն աղավաղելով, եւ ժողովրդների արդեն իսկ տհաճ իրականությունը ահ ու սարսափով լցնելով։
Ինչպես Թ.Է. Լորենսն էր ասում «Բոլորն էլ երազում են, սակայն ոչ բոլորի երազանքներն են միանման։ Կան երազողներ, որոնք գիշերվա երազը առավոտյան արթնանալիս համարում են լոկ դատարկություն, եւ կան վտանգավոր երազողներ, որոնք երազում են ցերեկը՝ աչկերը բաց իրականացնելով իրենց երազները։» Միգուցե եւ ճիշտ էր նա։ Ազգեր, Ժողովուրդ. Կառավարություններ, Էլիտաններ, կոչ եմ անում թողնել ձեր առաքելությունը՝ փուջ երզանքների իրականացումը. չէ որ դուք էլ այդ նույն մարդկանցից եք, որոնք ժամանակին ենթակա էին ինչ–որ կանոնադրության։
